تاريخ : شنبه چهارم آذر 1391 | 1:34 | نویسنده : mohammad

دستگاه تناسلی زن شامل ساختمان های خارجی و داخلی می باشد. ساختمان های تشریحی دیگری که بر سیستم تولید مثل زن اثر می گذارد شامل غدد هیپوتالاموس و هیپوفیز از سیستم غدد درون ریز می باشد.

بخش خارجی دستگاه تناسلی زن

بخش خارجی دستگاه تناسلی زن که ولو نامیده می شود از استخوان پوبیس تا جلوی مقعد امتداد دارد و بیشتر عهده دار روابط جنسی می باشد. دستگاه تناسلی خارجی توسط موهای زهار که از صفات ثانویه جنسی هستند پوشیده شده است.

برجستگی ونوس (Mons Pubic)

بر آمدگی پوستی مدور و محتوی چربی است که در جلوی سمفیزپوبیس قرار دارد و پس از بلوغ بر روی آن مو می روید.



لب های بزرگ (Labia Major)

دوچین پوستی محتوی بافت چربی هستند که از طرفین، دستگاه تناسلی را می پوشاند. سطح لبهای بزرگ از پوست ضخیم و پیگمانته پوشیده شده که در سن بلوغ با رشد مو پوشیده می شود. لبهای بزرگ در زن معادل کیسه بیضه در مرد می باشد.

لب های کوچک (Labia Minor)

چین مخاطی است که بطور طولی در داخل لبهای بزرگ قرار دارد. لبهای کوچک فاقد مو هستند ولی دارای غدد ترشح عرق و چربی و رگهای خونی فراوان هستند.



دهلیز (Vestibule)    

یک فضای بیضی شکل است که درست در طرف داخل لبهای کوچک قرار دارد. پیشابراه (مجرای ادرار) و مدخل واژن و غدد متعددی به داخل آن باز می شود.

کلیتوریس (Clitoris)

عضو کوچک قابل نعوظی است که معادل آلت تناسلی در مردان می باشد که در راس دهلیز قرار دارد و مملو از انتهای اعصاب حسی می باشد. کلیتوریس به عنوان یک مرکز تحریکی در فعالیتهای جنسی عمل می کند.

غدد اسکن و بارتولن (Skences and Bartholins Gland)

سوراخ مجرای ادرار توسط غده های اسکن احاطه شده است. این غده ها معادل غده پروستات در مردان است و ترشحات آن توسط دو مجرا که در طرفین سوراخ خارجی مجرای ادرار باز می شوند به خارج می ریزند. غدد بارتولن بین لبهای کوچک و دیواره مهبل قرار گرفته اند، این غدد بویژه در هنگام تحریک جنسی ،موکوس ترشح می شوند.

بخش داخلی دستگاه تناسلی زن

بخش داخلی دستگاه تناسلی زن بیشتر مسئول رشد و نمو جنین و زایمان می باشد و از بخشهای زیر تشکیل شده است :

مهبل (Vagina)

لوله ای است عضلانی ،الاستیک و مخاطی بطور تقریبی 10-8 سانتیمتر که از دهلیز شروع شده و با مسیری به سمت بالا و عقب به گردن رحم ختم می شود. دهانه واژن دارای پرده مخاطی نازکی بنام پرده بکارت (Hymen) می باشد که در وسط آن سوراخی جهت خروج خون قاعدگی وجود دارد. مهبل حد فاصل پیشابراه و رکتوم قرار گرفته و آن را می توان اندام جفت گیری جنسی مونث و قسمتی از کانال زایمانی دانست. چین های واژن توانایی کشیدگی قابل توجهی را به واژن می دهند. واژن دارای دو دیواره قدامی و خلفی است که در وضعیت عادی مجاور هم قرار می گیرند و تنها هنگام معاینه و یا مقاربت از هم فاصله می گیرند. 

رحم (Uterus)

رحم عضوی است عضلانی، توخالی و گلابی شکل که معمولا در داخل لگن به حال معلق حد فاصل مثانه ورکتوم قرار دارد. دیواره های رحم ضخیم وعضلانی است و در قسمت فوقانی و طرفی آن لوله های رحمی به آن وصل می شود. رحم در حالت عادی بطول 7/5 سانتیمتر، عرض 5 سانتیمتر وضخامت 2/5 سانتیمتر و حدود 60 گرم وزن دارد. رحم از سه قسمت فوندوس(Fundus) ، تنه (Body) و گردن (Cervix) تشکیل شده است. فوندوس رحم قسمتی از رحم است که بالاتر از محل ورود لوله های رحمی قرار دارد، تنه رحم بخش میانی رحم است که در حد فاصل بین فوندوس و گردن واقع شده است. گردن رحم پائین ترین قسمت رحم است و در بالغین طولی در حدود3/5-2/5 سانتیمتر دارد که نیمی از آن وارد واژن شده ونیمی در بالای واژن قرار می گیرد.

دیواره رحم از سه لایه ساخته شده است. لایه خارجی که همان صفاق پوشاننده رحم است. لایه میانی که بافت عضلانی رحم است و کلفت و ضخیم می باشد. لایه داخلی از بافت پوششی و بافت همبند تشکیل شده و بنام آندومتر نامیده می شود. آندومتر در طول دورهی عادت ماهیانه ضخیم می شود تا سلول تخم بارور شده در داخل مخاط رحم لانه گزینی کند و شروع به رشد و نمو نماید. رحم نیز می تواند بزرگ شود بطوری که در پایان حاملگی وزن رحم تقریبا به یک کیلوگرم می رسد. بعد از زایمان بتدریج رحم در مدت 6 هفته الی دو ماه به اندازه طبیعی خود می رسد.

لوله های رحمی (Uterine Tube)

لوله های رحمی یا لوله های فالوپ، دو لوله قابل انعطاف هستند که از ته رحم شروع شده و به طرفین آن کشیده می شوند. طول این لوله ها در حدود 10 تا 12 سانتیمتر می باشد. فضای درونی لوله های رحمی از طرف تخمدان به رحم تدریجا کاهش یافته و بر عکس بر ضخامت جدارش افزوده می شود. دیواره آنها از سه لایه مخاطی، ماهیچه ای و سروز تشکیل شده است. لوله های رحمیاز چهار قسمت تشکیل شده اند که از داخل به خارج شامل داخل جداری ، قسمت تنگه (ایسموس)، آمپول و قسمت شیپوری می باشد. داخل جداری (Intramural) ناحیه کوتاهی از لوله که در ضخامت جدار رحم سیر می کند، تنگه (Isthmus) تنگ ترین قسمت لوله و محل اتصال لوله به رحم است. آمپول (Ampulla) گشادترین قسمت لوله رحمی است که به دنبال شیپور می باشد و شامل  لوله بوده که لقاح تخمک و اسپرم در این ناحیه صورت می گیرد. شیپور(Infandibulum) این ناحیه به شکل شیپور یا قیف بوده و قسمت گشاد لوله است. در انتهای خود انشعاباتی پیدا کرده که در هنگام تخمک گذاری کاملا به تخمدان نزدیک شده تا به محض جدا شدن تخمک از تخمدان ، وارد لوله های رحمی شود. لوله های رحمی در روند تولید مثل نقش اساسی دارند. اسپرم از طریق لوله ها به سمت تخمک منتقل می شود. لوله های رحمی محیط مناسب را برای باروری و تکامل رویان اولیه فراهم می کنند. رویان در حال تکامل از طریق این لوله ها به داخل حفره ی رحم منتقل می شود.



تخمدان (Ovary)

تخمدان ها به صورت یک جفت ارگان نسبتا سفت و بادامی شکل در دو طرف رحم بوده که عمل آنها تولید و آزادسازی تخمک ( اوولاسیون (Ovulation)) و نیز ترشح هورمون های جنسی زنانه(استروژن و پروژسترون( Progestron , Estrogen ))است. اندازه آن ها در سنین مختلف متغیر است. در دوران بلوغ وزنی بین 10-4 گرم ، به طول 3 سانتیمتر ، عرض 1/5 سانتیمتر و ضخامت 1 سانتیمتر می باشد. در هنگام بلوغ در تخمدان های یک زن تعداد دویست تا چهارصد هزار تخمک وجود دارد که در سراسر سال های باروری زن فقط حدود 400 عدد از این تخمک ها تکامل پیدا کرده و از تخمدان خارج می شوند و بقیه آنها از بین می روند. هر ماه و یا به طور متوسط هر 28 روز یک تخمک از تخمدان ها آزاد می شود. معمولا اوولاسیون بدون علامت بوده و احساس نمی شود ولی بعضی از زنان در وسط هر ماه احساس چنگ شدن در قسمت تحتانی شکم و درد تیر کشنده یک طرفه دارند. در زمان تخمک گذاری ترشحات واژن کاملا رقیق وآبکی بوده و به طور واضحی افزایش می یابد. از آنجایی که در زمان تخمک گذاری احتمال باروری بیشتر است و بهترین زمان برای حاملگی است این ترشحات رقیق و آبکی کمک می کند تا اسپرم به راحتی به طرف رحم شناور شود و در بقیه ی روزهای سیکل ترشحات واژن کاهش می یابد. همچنین از علائم دیگر تخمک گذاری افزایش دمای بدن است به طوری که دمای پایه بدن زن در حدود   0/4-0/3 درجه سانتی گراد سانتی گراد افزایش می یابد.


  • فود تک
  • مکس گراف